X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
پنجمین نشست از سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» با موضوع «انفال و سکوی حکمرانی مردمی» شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین علی تولایی، پژوهشگر و استاد عالی حوزه علمیه مشهد، در پانزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی»، با موضوع «عرفانِ سیاسی در ترازوی تاریخ؛ بازخوانی نسبت سیاست و سلوک از مدرسه نجف تا گام دوم انقلاب اسلامی»، بر ناسازگار نبودن عرفان حقیقی با فعالیتهای اجتماعی و سیاسی تأکید کرد.
سه شماره از فصلنامه «نامه جمهور» با محوریت اعتراض، زمینههای اجتماعی و زیستمحیطی آن، مسئله نابرابری و مطالبات کارگری، در نسخه الکترونیکی منتشر شده و از طریق سکوهای کتاب الکترونیکی در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
کتاب «تقاطع خیابان روزولت؛ تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد، رایزن اقتصادی ایالات متحده در ایران» نوشته سید حسین خاتمی سبزواری و حسین باقری، از سوی انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از مصاحبههای تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد را در بر میگیرد و به ثبت تجربهها و مشاهدات او از فعالیتهای اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا در ایران دوره پهلوی دوم میپردازد.
کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، چهارمین نشست تخصصی خود را با موضوع «جایگاه قانون در ساختار نهادی حکمرانی فضای سایبری چین» برگزار میکند.
مراسم رونمایی از کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در سالن جلسات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) قم برگزار شد.
چهاردهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «معنویتِ پیشبرنده؛ واکاوی امتداد اجتماعی عرفان در اندیشه تمدنی آیتالله خامنهای» و با سخنرانی دکتر احمد شاکرنژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و مدیر سابق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد.
پیام تبریک رهبر معظم انقلاب در پی قهرمانی تیم ملی کشتی آزاد زیر ۲۳ سال در مسابقات جهانی
سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر پسری در آیینه علم و دین» با محوریت بررسی چالشها، فرصتها، راهکارها و مهارتهای ارتباط پدر و پسر، از آبانماه ۱۴۰۵ از سر گرفته میشود.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از روایتها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربههای مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران میپردازد.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، که از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در آیینی با حضور جمعی از استادان و فعالان حوزه تبلیغ دینی رونمایی میشود.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
سیزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شمارههای دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامهجمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکلیابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداختهاند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
خانم دکتر شایگان نیز در مورد حدود و ضوابط قانونی عفاف و حجاب در ایران بحثش را اینگونه ارائه داد:
” محدوده ی پوشش افراد در بر خی کشورها در قانونشان آمده، در کشور ما نیز از سال ١٣٣٧ یعنی در زمان رضاشاه در زمینه ی پوشش، اساسنامه ی لباس رسمی مأموران کشوری و قانون متحدالشکل کردن اتباع ذکور ایران دیده می شود و در سال ١٣١۴ نیز قانون کشف حجاب را داشته ایم.
بعد از انقلاب در زمینه ی بحث پوشش تا سال ۶٢ قانونی وجود نداشته است. یعد از اینکه امام (ره) می گویند حجاب تکلیف شرعی است و خانم ها اگر می خواهند در جامعه باشند باید حجاب داشته باشند، در قانون تعزیرات سال ۶٢ در ماده ١٠٢ آورده شد که زنان بدون حجاب شرعی نباید در جامعه حاضر شوند و اگر بی حجاب ظاهر شوند مستوجب مجازات ٧۴ ضربه شلاق خواهند بود.
سپس در سال ۶۵ قانون نحوه ی رسیدگی به تخلفات فروشندگانی که استفاده از کالاهای آن ها در جامعه خلاف شرع بوده و عفت عمومی را جریحه دار می کند تصویب شد، که یکی از آن ها، لباس های مروج فساد و دیگری لباس هایی بود که نماد گروه های ضد اسلام و انقلاب هستند در این قانون ذکر شده است. در سال ٧۵ ملاک ها و مصداق های پوشش را نیز تعیین کردند و تبصره ای در قانون ۶٣۸ قانون مجازات اسلامی داریم که جایگزین ماده ١٠٢ شد و این قانون این است که هرکس عملا در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی کند، به حبس ١٠ روز تا دو ماه بعلاوه ی ٧۴ ضربه شلاق جریمه می شود و اگر مرتکب عملی شود که نفس عمل اشتباه نباشد و فقط عفت عمومی را جریحه دار کند فقط به حبس از ده روز تا دو ماه یا ضربه شلاق مجازات می شود. همچنین زنانی که بدون حجاب شرعی وارد جامعه شوند به حبس از ده روز تا دو ماه یا ۵٠ هزار ریال تا ۵٠٠ هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد. تا الان یعنی سال ٩۶ این قانون و این مبلغ جریمه هنوز اصلاح نشده است.”
این استاد دانشگاه اضافه کرد:
” در تحقیقی که انجام دادیم فهمیدیم ٢۶ قانون، آئین نامه، دستورالعمل و بخشنامه مرتبط با حجاب و عفاف در کشور ما وجود دارد اما در اجرا ما با مشکل قانون مواجهیم و نمی دانیم دقیقا چه کسی را به خاطر بدحجابی دستگیر کنیم و بگوییم مثلا باید فلان مقدار جریمه بدهی. البته در قوانین ما به طور جزئی در مورد لباس و پوشش و ظاهر افراد در محیط های گوناگون محدوده هایی تعیین شده، مثلا برای دانشجویان گفته شده که باید لباس شان ساده باشد و لباس مربوط به مهمانی ها و جشن ها را نباید بپوشند، رنگ لباس ها تند و زننده نباشد و عدم استفاده کفش پاشنه بلند برای خانم ها و دمپایی و صندل برای مردان، استفاده از زیور آلات در حد مجاز و موارد دیگر ذکر شده است. حالا اگر این ها بخواهد اجرایی شود باید بگوییم هر کدام چقدر مجازات دارد. می توان گفت قانون به اندازه کافی هست اما مصادیق و جریمه و مجازاتش به روز نشده، یعنی مشخص نیست که این خانمی که به خاطر بد حجابی یا بی حجابی دستگیر شده را چقدر باید جریمه کنیم؟ بواقع چه زمانی می توانیم بگوییم این قوانین می تواند اجرا شود و بدحجابی جرم است؟ “
وی تصریح کرد:
” دیدگاه ها ی جامعه شناسی، جرم را زمانی مطرح می کنند که وجدان جمعی جریحه دار شود و اگر قانون برایش مجازات تعیین کند، جرم است. اینکه آیا فلان پوشش وجدان جمعی را جریحه دار می کند، بین عرف و قانون تضاد وجود دارد. این که قانون گریزی کنیم و بی حجابی و بدحجابی در جامعه داشته باشیم، به این برمی گردد که قانون گریزی ما ابزاری است، اعتراضی است یا اخلاقی؟ قانون گریزی ابزاری زمانیست که فرد حساب و کتاب مادی می کند یعنی اگر این کار را کنم به ضرر من است یا به نفع من. قانون گریزی اعتراضی زمانیست که به وضع موجود معترض است و قانون گریزی اخلاقی براساس نوع تربیت و ارزش های خانواده است. مثلا خانم ترکمن به ظاهر برخی موارد حجاب را رعایت نکرده اما بدون منظور و براساس عادت و آداب و رسوم سنتی اش این حجاب را دارد و قصد جریحه دار کردن وجدان جمعی را هم ندارد.”
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ