X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانه‌ای شده است تا حجت‌الاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح می‌کند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزش‌های دینی می‌پردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید می‌کند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبل‌الله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزش‌های دینی یا حق نقد و مطالبه‌گری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایش‌های تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کم‌هزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخ‌گویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونه‌گیری، عدم پاسخ‌گویی و تفاوت گروه‌های حاضر و غایب در نمونه می‌تواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئله‌ای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد می‌کند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفت‌وگوی مستقیم با علمای اهل‌سنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصت‌های جریان‌های اسلامی، بر ضرورت عبور از همایش‌های تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیب‌الله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمان‌های اسلام، ایران و مقاومت روایت می‌کند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید به‌عنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردم‌داری، سرمایه‌ای ماندگار آفرید که بازتاب آن را می‌توان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملت‌های منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدان‌های اجتماعی و سیاسی می‌پردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حق‌گو، شجاعت علمی و اخلاقی را به‌مثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی می‌کند که در بزنگاه‌های تاریخی خود را آشکار می‌سازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهن‌ها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جان‌فدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهم‌ترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه می‌دهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
پنجمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» با موضوع «انفال و سکوی حکمرانی مردمی» شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین علی تولایی، پژوهشگر و استاد عالی حوزه علمیه مشهد، در پانزدهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی»، با موضوع «عرفانِ سیاسی در ترازوی تاریخ؛ بازخوانی نسبت سیاست و سلوک از مدرسه نجف تا گام دوم انقلاب اسلامی»، بر ناسازگار نبودن عرفان حقیقی با فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی تأکید کرد.
سه شماره از فصلنامه «نامه جمهور» با محوریت اعتراض، زمینه‌های اجتماعی و زیست‌محیطی آن، مسئله نابرابری و مطالبات کارگری، در نسخه الکترونیکی منتشر شده و از طریق سکوهای کتاب الکترونیکی در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
کتاب «تقاطع خیابان روزولت؛ تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد، رایزن اقتصادی ایالات متحده در ایران» نوشته سید حسین خاتمی سبزواری و حسین باقری، از سوی انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعه‌ای از مصاحبه‌های تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد را در بر می‌گیرد و به ثبت تجربه‌ها و مشاهدات او از فعالیت‌های اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا در ایران دوره پهلوی دوم می‌پردازد.
کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، چهارمین نشست تخصصی خود را با موضوع «جایگاه قانون در ساختار نهادی حکمرانی فضای سایبری چین» برگزار می‌کند.
مراسم رونمایی از کتاب «ایل‌سو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در سالن جلسات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) قم برگزار شد.
چهاردهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «معنویتِ پیش‌برنده؛ واکاوی امتداد اجتماعی عرفان در اندیشه تمدنی آیت‌الله خامنه‌ای» و با سخنرانی دکتر احمد شاکرنژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و مدیر سابق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد.
پیام تبریک رهبر معظم انقلاب در پی قهرمانی تیم ملی کشتی آزاد زیر ۲۳ سال در مسابقات جهانی
سلسله‌نشست‌های علمی «رابطه پدر پسری در آیینه علم و دین» با محوریت بررسی چالش‌ها، فرصت‌ها، راهکارها و مهارت‌های ارتباط پدر و پسر، از آبان‌ماه ۱۴۰۵ از سر گرفته می‌شود.
کتاب «ایل‌سو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعه‌ای از روایت‌ها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربه‌های مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران می‌پردازد.
کتاب «ایل‌سو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، که از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در آیینی با حضور جمعی از استادان و فعالان حوزه تبلیغ دینی رونمایی می‌شود.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحه‌گری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرال‌دموکراسی، به بررسی تفاوت‌های این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی می‌پردازد.
سیزدهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربه‌نگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکل‌گیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکل‌های مردم‌نهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعه‌ها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شماره‌های دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامه‌جمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکل‌یابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداخته‌اند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
طرح ها«الهیات کاربردی با رویکرد تمدنی»معرفی طرح :اگرچه سال‌ها و قرن‌ها شعار می‌دهیم که دین پاسخ‌گوی نیازهای بشر است، اما با کمی درنگ در نقايص زندگي فردي و اجتماعي انسان، روشن مي‌شود که ظرفيت جامعيت دين و قدرت پاسخ‌گويي آن به همه‌ي نيازها هنوز احيا نشده است.انسان از تفسیر خویش از جهان هستی سخت متأثر است. به همین خاطر دین اسلام سعی دارد تفسیری توحیدی از کل هستی ارائه دهد. و در هر قلمروی که جهان بشری بل جهان هستی امتداد می‌یابد، حضور پراحتشام خداوند متعال را در آن ترسیم کند. بشر امروز چه بسا بیش از ادوار گذشته محتاج نگرش‌های توحیدی در ساحت‌های عینی زندگی خویش است. این نگاه را الهیات کاربردی مي‌نامیم. اهدافهدف اصليتوليد الهيات کاربردي با رويکرد تمدنياهداف فرعي:1. ارتقاي سطح علمي جامعه در زمينه‌ي الهيات کاربردي با رويکرد تمدني؛2. توليد علوم اسلامي توصيفي کاربردي منسجم و نظام‌مند؛3. تربيت پژوهشگر و ارتقاي سطح علمي و پژوهشي نيروي انساني در این حوزه؛4. طراحي راهکار کارآمد حل نيازهاي فردي و اجتماعي از متن دين اسلام؛5. ارائه‌ي الگويي جديد در فهم و توليد الهيات کاربردي؛6. توسعه‌ي افق ديد در جامعه نسبت به راه‌حل‌هاي نيازهاي مختلف انساني؛7. ارائه‌ي طرح کاملي از نظام تمدن توحيدي اسلامي.ضرورت تحقيقانسان داراي محدوديت‌هايي است که با وجود آنها به تنهايي قادر به شناخت مسير سعادت خويش نيست، لذا خداوند منان، راه سعادت انسان را براي او مشخص کرده است. اين راه سعادت و کمال، همان دين است که انبياي الهي از آدم تا خاتم(ص)، پيام‌آور آن بوده‌اند.يکي از بارزترين مصاديق خاتميت و کمال دين اسلام، جامعيت آن است، به اين معنا که دين براي همه‌ي نيازها و دغدغه‌هاي انساني پاسخ دارد، چه نيازهاي موجود و چه نيازهايي که هنوز انسان دچار آنها نشده است.از طرفي، پاسخ‌گويي دين اسلام صرفاً يک پاسخ‌گويي پس از حدوث نياز نيست، بلکه از اين حد گذشته، قادر به اصلاح مشرب‌ها و ايجاد جريان نيز مي‌باشد. مديريت صحنه‌اي با اين وسعت حتماً بايد با ديدي کلي و رويکردي تمدني همراه باشد، چرا که جزئي‌نگري در زمينه‌ي توليد الهيات کاربردي سبب خواهد شد که دين اسلام صرفا پاسخ‌گوي جريان‌هايي باشد که ديگر مشارب فکري به وجود آورده‌اند و چه بسا بسیاری از این از مشارب برخواسته از نياز حقيقي انسان نباشد.سؤالات تحقيقتنوعي که در رشته‌هاي الهيات کاربردي وجود دارد، دامنه‌ي کاربردي گسترده‌اي را ايجاد مي‌کند. تشخيص دقيق حوزه‌هاي الهيات کاربردي و دسته‌بندي آنها تا حدود زيادي بستگي به طبقه‌بندي علوم دارد. از اين جهت در تمرکز بر روي رشته‌هاي خاصي از الهيات کاربردي، اولويت با مقوله‌هايي است که ميزان تأثيرگذاري بيش‌تري در جريان‌سازي تفکر داشته باشند. نمونه‌اي از این مقوله‌هاي اولويت‌دار عبارت‌اند از: تمدن‌پژوهي، علم‌شناسي، دين‌شناسي، الهيات تعليم، الهيات ارتباطات، الهيات سياست، الهيات اقتصاد، الهیات زيبايي‌شناسي، الهیات مديريت و الهیات تربيت.روش و شيوه‌ي تحقيقگروههاي پژوهشي فعاليت خود را در سه مرحله‌ي ايجاد طرح پژوهشي، تدوين سؤالات و پاسخ‌گويي انجام مي‌دهند. محصولات گروه‌هاي پژوهشي در شوراي پژوهشي به لحاظ مطابقت با روش گروه، بررسي مي‌شوند و سپس براي تعميق سطح علمي به شوراي علمي ارسال مي‌شود. در صورتي که روش محصولات يا سطح علمي آن مورد تأييد شوراي پژوهشي يا شوراي علمي نباشد، پژوهش اصلاح يا مجدداً انجام مي‌شود. شوراي پژوهشي مي‌تواند روش خود را با مطالعه‌ي محصولات گروه‌هاي پژوهشي ارتقا دهد. قلمرو تحقيقدر پژوهش الهيات کاربردي با رويکرد تمدني گونه‌هاي مختلفي از پژوهش صورت مي‌پذيرد:* موضوع‌يابي يا نيازشناسي که در نتيجه، شناخت ساحت‌هاي کاربردي را به دنبال دارد؛* تمدن‌شناسي که به پژوهشگر کمک مي‌کند در مرحله‌ي موضوع‌يابي به حالت انفعال دچار نشده، با رويکردي جريان‌سازانه وارد عرصه‌ي پژوهش شود؛* ظرفيت‌شناسي و پاسخ‌گويي دين که توسط کارشناسان دين‌شناس با استخراج معارف از منابع دين صورت مي‌پذيرد؛* و روش‌شناسي که روند مسير پژوهش را تحت قوانين کلي و مطالعه شده در مسير و چارچوبي واحد نگاه مي‌دارد. عوامل اجرايي تحقيقگروه الهيات کاربردي با رويکرد تمدني در قالب سه بخش فعاليت مي‌کند: شوراي علمي، شوراي پژوهشي و گروه پژوهشيشوراي علميشوراي علمي مسئوليت مشاوره‌ي علمي و بررسي و ارتقاي کيفيت و عمق علمي پژوهش را بر عهده دارد. شوراي علمي متشکل از نمايندگان گروه پژوهشي و اساتيد متخصص و صاحب‌نظر در فن مربوطه است.شوراي پژوهشيشوراي پژوهشي مسئوليت تدوين سياست‌ها و راهکارهاي کلي، تأمين علمي مباني پژوهش (مباني و فلسفه‌ي الهيات کاربردي، روش پژوهش، روش تحقيقات کاربردي و مطالعات بين رشته‌اي)، اداره‌ي پژوهش (ايجاد گروه‌هاي پژوهشي، بازتعريف گروه‌ها، تعريف تعامل گروه‌ها)، تدوين آيين‌نامه‌ها و نظام‌نامه‌ها و القاي روش واحد و منسجم به پژوهش را دارد. شوراي پژوهشي متشکل از مديران گروه‌هاي پژوهشي مي‌باشد.گروه پژوهشيانجام اصل پژوهش به عهده‌ي گروه پژوهشي مي‌باشد. گروه پژوهشي فعاليت خود را در سه مرحله‌ي ايجاد طرح پژوهشي، طراحي سؤالات و پاسخ‌دهي به انجام مي‌رساند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ