X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
پنجمین نشست از سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» با موضوع «انفال و سکوی حکمرانی مردمی» شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین علی تولایی، پژوهشگر و استاد عالی حوزه علمیه مشهد، در پانزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی»، با موضوع «عرفانِ سیاسی در ترازوی تاریخ؛ بازخوانی نسبت سیاست و سلوک از مدرسه نجف تا گام دوم انقلاب اسلامی»، بر ناسازگار نبودن عرفان حقیقی با فعالیتهای اجتماعی و سیاسی تأکید کرد.
سه شماره از فصلنامه «نامه جمهور» با محوریت اعتراض، زمینههای اجتماعی و زیستمحیطی آن، مسئله نابرابری و مطالبات کارگری، در نسخه الکترونیکی منتشر شده و از طریق سکوهای کتاب الکترونیکی در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
کتاب «تقاطع خیابان روزولت؛ تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد، رایزن اقتصادی ایالات متحده در ایران» نوشته سید حسین خاتمی سبزواری و حسین باقری، از سوی انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از مصاحبههای تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد را در بر میگیرد و به ثبت تجربهها و مشاهدات او از فعالیتهای اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا در ایران دوره پهلوی دوم میپردازد.
کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، چهارمین نشست تخصصی خود را با موضوع «جایگاه قانون در ساختار نهادی حکمرانی فضای سایبری چین» برگزار میکند.
مراسم رونمایی از کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در سالن جلسات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) قم برگزار شد.
چهاردهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «معنویتِ پیشبرنده؛ واکاوی امتداد اجتماعی عرفان در اندیشه تمدنی آیتالله خامنهای» و با سخنرانی دکتر احمد شاکرنژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و مدیر سابق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد.
پیام تبریک رهبر معظم انقلاب در پی قهرمانی تیم ملی کشتی آزاد زیر ۲۳ سال در مسابقات جهانی
سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر پسری در آیینه علم و دین» با محوریت بررسی چالشها، فرصتها، راهکارها و مهارتهای ارتباط پدر و پسر، از آبانماه ۱۴۰۵ از سر گرفته میشود.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از روایتها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربههای مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران میپردازد.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، که از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در آیینی با حضور جمعی از استادان و فعالان حوزه تبلیغ دینی رونمایی میشود.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
سیزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شمارههای دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامهجمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکلیابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداختهاند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
در هر علمی خردمندان برای رفع پرسشها و دریافت پاسخ مناسب به دانشمندان و کارشناسان آن علم مراجعه میکنند و این روش در آموزههای دینی نیز مورد تأیید قرار گرفته و به آن سفارش شده است. در همین راستا ائمه(ع) اصحاب مورد اعتماد خود همانند يونسبن عبدالرحمن، ابان بن تغلب، ابوبصیر و زکریا بن آدم را برای پاسخگویی معرفی میکردند. در عصر کنونی به سبب گسترش علوم، پرسشهای فقهی، افزایش چشمگیری پیدا کرده است به گونهای که دستیابی به پاسخ آنها برای همه، ممکن نیست؛ از سویی دیگر وجود اصطلاحات و عبارات پیچیده فقهی در کتابهای مراجع عظام، بهرهمندی از آنها را برای طبقات مختلف جامعه، دشوار کرده است، به همین منظور گروه فقه پژوهشکده باقرالعلوم(ع) از سال ۱۳۸۸ به همت برخی از اساتید حوزه علمیه قم به منظور آسانسازی کتابهای فتوایی و فهم راحتتر مخاطبان مخصوصاً قشر جوان از مسائل شرعی تأسیس شد و با همت پژوهشگران و کارشناسان این گروه طی یک دهه فعالیت، بیشتر ابواب فقهی مبتلابه مکلفان به صورت روان و عاری از عبارات سنگین با نظر دوازده نفر از مراجع تقلید را برای استفاده عموم آماده کرده است. این کارگروه از ابتدای سال ۹۹ روند تازهای را شروع کرده که هدف از آن پاسخگویی به شبهات فقهی جوانان مؤمن انقلابی در حوزههای جدید است. همچنین گروه فقه به دنبال آمادهسازی فضای جامعه خصوصاً فضای حوزه علمیه برای ورود به مسائل جدید با صبغه سیاسی و انقلابی است. در همین راستا برای آشنایی بهتر مخاطبان گفتوگویی با حجتالاسلام محمد جوادیوالا، یکی از تدوینکنندگان کتاب دو جلدی «احکام روزه» انجام شده است که مشروح آن در ادامه ارائه میشود. در آغاز بهعنوان شروع گفتگو پس از معرفی خودتان درباره زندگی علمی و فرهنگی خود(یا گروه علمیتان) توضیح دهید.اینجانب محمد جوادیوالا، طلبه حوزه علمیه، مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم و فارغالتحصیل کارشناسی ارشد مشاوره اسلامی، بیش از 10 سال است که به صورت تخصصی در زمینه احکام شرعی ابواب فقهی فعال هستم و در این زمینه کتابهایی به قلم من با همکاری برخی از پژوهشگران از جمله کتاب روزه، ثبوت هلال و زکات فطره به چاپ رسیده است. چرا این موضوع را برای پژوهش و نوشتن انتخاب کردید؟روزه از عبادات بسیار مهم در دین مبین اسلام و از ارکان اسلام قلمداد میشود و آثار مثبت فراوانی برای فرد و جامعه اسلامی دارد و از جهت دیگر منابع مفصل و درجه اول فتوایی، غالباً عربی بوده و برای عموم مردم و در برخی موارد حتی برای برخی مبلغان قابل فهم نیست و تعدد مراجع تقلید در عصر کنونی و اختلاف فتاوای آنها در برخی از مسائل، پیدا کردن نظر آن بزرگواران را برای مردم و حتی مبلغان سخت کرده است. از این رو کتاب «احکام روزه» از اولین بابهای فقهی بود که در پژوهشکده باقرالعلوم توسط کارشناسان آماده و چاپ شده تا مبلغان در سفرهای تبلیغی به ویژه در ماه رمضان که برای تبلیغ به اقصانقاط کشور اسلامی سفر میکنند راحتتر و با دقت بیشتری احکام روزه را برای مردم روزهدار بیان کنند. البته لازم به یادآوری است که علاوه بر احکام روزه، احکام ثبوت هلال و زکات فطره هم به صورت جدا و دستهبندی شده همراه کتاب روزه، چاپ و در اختیار مبلغان محترم قرار گرفته است. وجه تمایز و مزیتهای این کتاب با آثار مشابه آن چیست؟این کتاب و سایر کتابهای فقهی پژوهشکده باقرالعلوم دارای ویژگیهای زیر است: قالب کتاب به صورت پرسش و پاسخ است و این نوع قالب به گفته متخصصان بیان احکام، بهترین نوع بیان احکام بوده و باعث فهم بیشتر مخاطب میشود. تدوین درختواره فقهی برای همه بابهای فقهی که دسترسی مراجعهکننده به کتاب را برای پیدا کردن سؤال مورد نظر، آسانتر کرده و مراجعهکننده میتواند تمام مباحث مطرح شده را به صورت خلاصه در یک جا ببیند. سعی شده است تمامی مسائلی که محل ابتلاء مکلفان است آورده شود. برای همین سؤالات دربرگیرنده تمامی منابع فتوایی مراجع معظم تقلید و همچنین سایتهای آنان بوده و مسائل جدید هم که معمولاً در کتابهای فتوایی پیدا نمیشود را با استفتا از دفاتر و مراجعه به سایت رسمی مراجع معظم تقلید، آورده شده است. از این رو این کتاب از کاملترین کتابها در زمینه احکام شرعی روزه است. در پاسخ دادن به سؤالات، اولویت منابع فتوایی مراجع معظم تقلید رعایت شده است. به عنوان نمونه حضرت امام(ره) چهار منبع فتوایی دارند که عبارت است از تحریرالوسیله، رساله، حاشیه عروه و استفتائات. برای دستیابی به فتاوای حضرت امام(ره) ابتدا به تحریر که به گفته دفتر ایشان، اولویت اول مراجعه است، سپس به رساله و در مرحله بعد حاشیه عروه و در نهایت به استفتائات ایشان رجوع میشود. به خاطر اتقان کتاب، بعد از پاسخگویی دوستان، سؤالات و پاسخها مورد ارزیابی دقیق قرار میگیرد. ما در این مرحله به ارزیابی خودمان اکتفا نکردهایم و پاسخها توسط یکی از اساتید حوزه که به نظر مراجع عظام احاطه دارند مورد ارزیابی قرار میگیرد.
به نظر شما چه قشری از کتابهای شما مخصوصاً این اثر، بیشتر استقبال میکنند؟مخاطب اصلی این کتاب و همچنین سایر آثار فقهی پژوهشکده باقرالعلوم، در درجه اول مبلغان دینی و همچنین مراکز پاسخگویی به مسائل شرعی هستند و بعد از چاپ برخی از آثار ما، بازخورد خوبی از آن مراکز در این زمینه بهدست آمد اما در درجه دوم باتوجه به ویژگیهای این آثار، تمامی اقشار جامعه مخصوصاً جوانان با مراجعه به این کتاب میتوانند بخش وسیعی از پاسخ پرسشهای شرعی خود در موضوعات مختلف شرعی بهدست آورند. برای پیوند عمیقتر نسل جوان با معارف دینی چه کارهایی باید انجام شود؟با توجه به اینکه دین مبین اسلام مطابق با فطرت انسانها بوده و در صورتی که معارف دین به صورت صحیح به مردم مخصوصاً جوانان منتقل شود مورد پذیرش آنان واقع میشود، مهمترین وظیفه حوزههای دینی، انتقال صحیح معارف دینی به صورت جذاب و زیبا و با ابزارهای جدید و متناسب با ذائقه جوان امروزی به نسل جدید است. حضرت امام رضا(ع) در کلام زیبایی فرمودهاند: «إِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا»؛ (اگر زیباییهای کلام ما به مردم برسد مردم از ما تبعیت میکنند. البته باید توجه داشت که تخلق مبلغان دینی به اخلاق اسلامی در ارتباط مستقیم و چهره به چهره با نسل جوان، محبت و احترام به آنان و همچنین سادهزیستی مبلغین و چهرههای دینی که در ارتباط مستقیم با نسل جوان هستند نقش تعیینکنندهای در جذب آنان به معارف الهی دارد از این جهت است که امام صادق(ع) فرمودند: «کونوا دعاة الناس بغیر السنتکم»؛ (مردم را با عملتان و نه با زبانتان به نیکیها دعوت کنید).
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ