به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)، حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی در این نشست به تبیین جایگاه رابطه پدر و پسر، اصول ارتباط تربیتی و اهداف دینی و اخلاقی تربیت فرزندان پرداخت و با تأکید بر اهمیت رابطه پدر و پسری، این ارتباط را یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری شخصیت و هویت فرزند دانست.
وی در ابتدای سخنان خود اظهار داشت: پسر از طریق ارتباط با پدر، معنای مردانگی، شیوه زندگی، مهارت‌های فردی و اجتماعی و چگونگی تعامل با جامعه را می‌آموزد. ازاین‌رو، پدر به‌عنوان نخستین معلم و یکی از مهم‌ترین الگوهای فرزند، در شکل‌گیری منش و سبک زندگی او تأثیر عمیقی دارد.
قائم‌مقام مدیر حوزه‌های علمیه با بیان اینکه رابطه پدر و پسری باید بر پایه محبت، عاطفه، عقلانیت، حکمت و آموزه‌های دینی شکل بگیرد، به نامه ۳۱ نهج‌البلاغه اشاره کرد و آن را الگویی ارزشمند از رابطه تربیتی پدر و فرزند دانست.
وی با اشاره به آغاز این نامه با تعبیر محبت‌آمیز «یا بُنَیَّ» گفت: امیرالمؤمنین (ع) در این نامه، پیش از بیان توصیه‌های تربیتی، رابطه‌ای صمیمی و عاطفی با فرزند خود برقرار می‌کنند. همچنین تعبیر «وَجَدْتُكَ بَعْضِي بَلْ وَجَدْتُكَ كُلِّي» نشان می‌دهد که پدر باید فرزند را امتداد وجود خود بداند و رشد و سعادت او را همچون رشد و سعادت خویش پیگیری کند.
وی توجه به زمان و شرایط روحی و ذهنی فرزند در انتقال پیام‌های تربیتی و پرهیز از تحقیر و سرزنش در اصلاح رفتار او را از دیگر نکات قابل توجه در این نامه برشمرد و بر ضرورت به‌کارگیری شیوه‌های حکیمانه در تربیت تأکید کرد.
تربیت دینی؛ فراتر از تقویت مهارت‌های فردی
استاد ملکی در ادامه، هدف تربیت در نگاه دینی را فراتر از تقویت اعتمادبه‌نفس، شجاعت، مهارت‌های اجتماعی و سلامت روان دانست و بیان کرد: این ویژگی‌ها در تربیت اهمیت دارند، اما هدف نهایی، پرورش انسانی موحد، مؤمن و اهل عمل صالح است؛ انسانی که علاوه بر اصلاح خود، در اصلاح جامعه نیز نقش‌آفرینی کند.
وی با استناد به آیه ۱۵ سوره احقاف، چهار ویژگی شکرگزاری و قدردانی از نعمت‌های الهی و زحمات والدین، انجام عمل صالح مورد رضایت خداوند، توجه به صلاح و تربیت نسل آینده و اعتراف به کوتاهی‌ها و بازگشت به سوی خداوند را برای انسان تربیت‌یافته برشمرد
روش تربیتی لقمان حکیم؛ محبت همراه با موعظه
قائم‌مقام مدیر حوزه‌های علمیه در بخش دیگری از سخنان خود، آیات ۱۲ تا ۱۹ سوره لقمان را بیانگر الگویی از روش و محتوای تربیت فرزند دانست و با اشاره به ویژگی‌های حکمت لقمان، از جمله کم‌گویی، پرهیز از ورود به مسائل بی‌ارتباط و سخن گفتن بر پایه علم و آگاهی، به بیان شیوه گفت‌وگوی او با فرزندش پرداخت.
وی با اشاره به تعبیر «وَهُوَ يَعِظُهُ» در آیه ۱۳ سوره لقمان، موعظه را سخنی دانست که می‌تواند انسان را از غفلت خارج کند و زمینه تحول و حرکت او را فراهم آورد.
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی گفت: اثرگذاری موعظه به سه عامل «عمل کردن گوینده به آنچه بیان می‌کند»، «برخورداری سخن از محتوای استوار و بیان مناسب» و «قرار داشتن مخاطب در شرایط روحی و عاطفی مطلوب برای شنیدن و پذیرش» وابسته است.
استاد حوزه همچنین با تأکید بر اینکه لقمان حکیم نیز مانند امیرالمؤمنین (ع) از تعبیر «یا بُنَیَّ» استفاده می‌کند، محبت و عاطفه را از ارکان جدایی‌ناپذیر تربیت دانست و خاطرنشان کرد: حتی در بیان جدی‌ترین آموزه‌های اعتقادی و اخلاقی نیز نباید از این اصل غفلت کرد.
توحید، مسئولیت‌پذیری و اخلاق؛ محورهای تربیت در آموزه‌های لقمان
وی در تبیین آموزه‌های تربیتی لقمان حکیم، نخستین محور را تربیت اعتقادی و توجه دادن فرزند به توحید و پرهیز از شرک معرفی کرد و افزود: آیات سوره لقمان همچنین بر باور به علم و نظارت همیشگی خداوند تأکید دارند؛ باوری که می‌تواند زمینه‌ساز پرهیز از دروغ، خیانت، ظلم و تضییع حقوق دیگران و تقویت احساس مسئولیت در برابر خداوند باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی اقامه نماز و امر به معروف و نهی از منکر را از دیگر آموزه‌های این آیات دانست و ابراز کرد: در این الگوی تربیتی، فرزند نباید تنها به اصلاح فردی خود بیندیشد، بلکه باید در برابر سلامت اخلاقی و اجتماعی جامعه نیز احساس مسئولیت کند.
وی در ادامه، صبر و استقامت، تواضع و پرهیز از تکبر و رعایت اعتدال در رفتار و گفتار را از دیگر محورهای تربیت اخلاقی در سفارش‌های لقمان به فرزندش برشمرد.
قائم‌مقام مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به آیات ۱۷ تا ۱۹ سوره لقمان، صبر بر مشکلات، استمرار در انجام وظایف دینی و مقاومت در برابر گناه را از عرصه‌های مهم صبر دانست و بر ضرورت پرورش اراده و استقامت در فرزند تأکید کرد.
خانواده مطلوب؛ مایه روشنی چشم و زمینه‌ساز تربیت نسل صالح
استاد ملکی در بخش پایانی سخنان خود، با استناد به آیه ۷۴ سوره فرقان، دعای بندگان شایسته خداوند برای برخورداری از همسران و فرزندانی که مایه روشنی چشم باشند را یادآور شد و «قُرَّةَ أَعْيُنٍ» را ناظر به آرامش و شادی عمیقی دانست که از مشاهده خانواده‌ای شایسته حاصل می‌شود.
وی در جمع‌بندی مباحث، رابطه پدر و پسری در نگاه قرآن و اهل‌بیت (ع) را ارتباطی عمیق و هدفمند با ابعاد عاطفی، تربیتی، اعتقادی و اخلاقی توصیف کرد و گفت: پدر باید با محبت و عاطفه با فرزند ارتباط برقرار کند، اقتضائات روحی و سنی او را بشناسد و با بهره‌گیری از الگوهایی همچون امیرالمؤمنین (ع) و لقمان حکیم، توحید، ایمان، نماز، عمل صالح، صبر، مسئولیت‌پذیری، تواضع و ادب را در وجود او پرورش دهد.
قائم‌مقام مدیر حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: تربیت موفق به پرورش فرزندی محدود نمی‌شود که از اعتمادبه‌نفس، شجاعت و مهارت‌های اجتماعی برخوردار باشد؛ بلکه هدف، تربیت انسانی موحد، مؤمن، صالح و اخلاق‌مدار است که در کنار اصلاح خویش، در ساختن جامعه‌ای سالم و متعالی نیز نقش داشته باشد.